GenCost 2025-26: hernieuwbare energie en energieopslag worden een stabiel anker te midden van wereldwijde onzekerheid

GenCost 2025-26: hernieuwbare energie en energieopslag worden een stabiliserend anker in wereldwijde onzekerheid

De Australische nationale wetenschapsorganisatie CSIRO en de Australian Energy Market Operator (AEMO) hebben gezamenlijk de achtste editie van het eindrapport GenCost 2025–26 gepubliceerd. De kernconclusie van het rapport is: hernieuwbare energie ondersteund door energieopslag blijft voor het Australische elektriciteitssysteem de goedkoopste route naar netto-nuluitstoot, en vervult in een omgeving van wereldwijde energieprijsschommelingen, geopolitieke conflicten en stijgende energiebehoefte van datacenters een rol als “stabilisator”.

Sectorachtergrond | Kostenreferentiekader onder wereldwijde onzekerheid

GenCost is nu in zijn achtste jaar en is een van de meest uitgebreide jaarlijkse beoordelingen in Australië van de kosten van nieuwe technologieën voor elektriciteitsopwekking, energieopslag en waterstof, uitgevoerd door CSIRO en AEMO. Het is niet bedoeld om het investeringsrendement van afzonderlijke projecten te voorspellen, maar om een vergelijkbare technische kostenbenchmark te bieden voor elektriciteitssysteemplanning, investeringsbeslissingen in netten en beleidsdiscussies.

Wat de marktprijzen betreft, is de situatie op de National Electricity Market (NEM) van Australië aanzienlijk verbeterd ten opzichte van de piekperiode. Het rapport laat zien dat de gemiddelde opwekkingsprijs in de NEM in 2025 ongeveer 104 $/MWh bedroeg, terwijl die in 2022 onder invloed van de hoge wereldwijde gasprijzen een piek van 189 $/MWh bereikte. Marktverwachtingen op basis van elektriciteitsfutures wijzen erop dat de opwekkingskosten tegen 2030 verder kunnen dalen tot een bandbreedte van 80–90 $/MWh.

Achter deze verandering gaan twee tegengestelde kostenkrachten schuil. Enerzijds blijven de kosten van batterijopslagtechnologie dalen en breidt de geïnstalleerde capaciteit zich snel uit; anderzijds stijgen de kosten van gasgestookte opwekkingstechnologie door de toegenomen wereldwijde vraag naar gasturbines. De gegevens van het Internationaal Energieagentschap (IEA) worden in het rapport als cruciale onderbouwing aangehaald: datacenters in de Verenigde Staten zijn een van de grootste wereldwijde vraagbronnen naar gasturbines geworden, en de daaruit voortvloeiende aanhoudende kostenstijging zal naar verwachting nog doorzetten. Daarnaast noemt het rapport de oorlog in Iran en de vraag naar gasturbines vanuit datacenters als de twee sterkste bronnen van onzekerheid op dit moment.

Huidige ontwikkelingen | De “schaar” tussen dalende batterijkosten en stijgende gasprijzen

De belangrijkste technisch-economische conclusie van het rapport is de divergentie tussen de kostencurves van batterij- en gastechnologie.

Ten eerste blijven de kosten van batterijopslag dalen en begint dit de marktstructuur te veranderen. Naarmate de capaciteit van goedkope batterijen blijft groeien, gaat energieopslag directe concurrentie aan met traditionele gasgestookte piekcentrales en heeft dit een neerwaarts effect op de elektriciteitsprijzen tijdens de avondpiek. Deze verandering blijft niet beperkt tot het niveau van kostenmodellen, maar begint zich al te uiten in de prijsvorming op de elektriciteitsmarkt.

Ten tweede komt de kostendruk op gasgestookte opwekkingstechnologie uit de wereldwijde toeleveringsketen. De sterke vraag van datacenters in de Verenigde Staten naar gasturbines heeft de apparatuurprijzen opgedreven, waardoor de kapitaalkosten van gastechnologie stijgen. Paul Graham, hoofdeconoom energie bij CSIRO en projectleider van GenCost, merkt op: “Terwijl de kosten van batterijen blijven dalen en de kosten van gastechnologie stijgen, worden batterijen op korte termijn steeds vaker de voorkeurstechnologie voor flexibele opwekking.”Ten derde, verbeterde methodologische transparantie. Dit jaarrapport bevat bredere feedback van belanghebbenden, introduceert voor het eerst marktgegevens in kortetermijnprognoses en gebruikt opensource-modelleringstools om de verifieerbaarheid en transparantie van de resultaten te vergroten, zodat de industrie en onderzoeksinstellingen dieper aan de discussie kunnen deelnemen.

Ten vierde, verdieping van de afstemming tussen beleid en planning. Nicola Falcon, Executive General Manager System Design bij AEMO, zegt dat GenCost de samenwerkingstraditie tussen CSIRO en AEMO voortzet en betrouwbare, onafhankelijke inzichten biedt voor de toekomstige planning van het Australische elektriciteitssysteem. Dr. Dietmar Tourbier, directeur Energie bij CSIRO, benadrukt dat het consultatiemechanisme de kern van GenCost vormt en waarborgt dat het rapport diverse perspectieven en het best beschikbare bewijs weerspiegelt.

Impact op het energiesysteem | Aanbodstructuur, flexibiliteit en elektriciteitsprijzen

Vanuit systeemperspectief beantwoordt dit rapport een aantal cruciale vragen.

Hoe verandert de aanbodstructuur? In het netto-nulscenario blijven zonne-PV en wind op land de ruggengraat van toekomstige goedkope elektriciteitssystemen; naar verwachting leveren ze in 2050 93% van de Australische elektriciteit. De rest wordt ondersteund door waterkracht, opslag, transmissie en flexibele opwekkingsbronnen zoals gas en waterstof.

Hoe worden energiezekerheid en netstabiliteit gewaarborgd? Het rapport stelt dat gastechnologieën een "beperkte maar belangrijke" rol blijven spelen en in 2050 ongeveer 3%–7% van de elektriciteitsproductie voor hun rekening nemen, vooral om ondersteuning te bieden aan het elektriciteitssysteem. Dit betekent dat flexibele capaciteit in een systeem met een hoog aandeel hernieuwbare energie niet optioneel is, maar een onderdeel van de systeembetrouwbaarheid.

Waar gaan de elektriciteitskosten naartoe? Op middellange termijn drukken de concurrentie-effecten van lagere batterijkosten en capaciteitsuitbreiding de prijzen tijdens de avondpiek, en de futuresmarkt wijst er ook op dat de kosten tegen 2030 verder zullen dalen. Maar op lange termijn verandert de kostenlogica: naarmate bestaande opwekkingsactiva geleidelijk buiten gebruik worden gesteld, zullen toekomstige elektriciteitsprijzen in toenemende mate de bouwkosten van vervangende infrastructuur weerspiegelen. Het rapport verwacht dat tegen 2050 alle nieuwe opwekkingstechnologieën meer dan 100 $/MWh zullen kosten.

Hoe worden de paden voor koolstofreductie afgewogen? Het rapport stelt duidelijk dat sommige niet-hernieuwbare technologieën (bijvoorbeeld nieuwe steenkoolopwekking) weliswaar een kostenconcurrentievermogen kunnen hebben dat vergelijkbaar is met dat van hernieuwbare energie, maar dat het gebruik ervan hogere kosten voor koolstofreductie in andere delen van de economie zal vereisen om het netto-nuldoel van Australië te bereiken. Deze conclusie tilt de discussie van een loutere vergelijking van opwekkingskosten naar het niveau van de emissiereductiekosten van het hele systeem.

Uitdagingen | Kosten, geopolitiek en systeembeperkingen

Hoewel het pad met de laagste kosten duidelijk is, zijn de uitdagingen die het rapport weerspiegelt even concreet.

Kostenrisico's van flexibiliteitsbronnen. De prijzen van gasturbines blijven stijgen, gedreven door de wereldwijde vraag vanuit datacenters, wat de economische aantrekkelijkheid van gas als flexibele elektriciteitsbron ondermijnt en ervoor zorgt dat de planning die voor systeemondersteuning op gas vertrouwt, met meer onzekerheid te maken krijgt.Kosten van vervanging op lange termijn. Tegen 2050, naarmate verouderde activa systematisch worden vervangen, zal naar verwachting geen enkele nieuwe opwektechnologie onder 100 $/MWh uitkomen. Dit betekent dat de huidige situatie van lage marginale kosten niet de norm is; de toekomstige structuur van elektriciteitsprijzen zal dichter aansluiten bij de kapitaaluitgaven voor nieuwe infrastructuur.

Geopolitieke onzekerheid. Het rapport noemt de oorlog in Iran en de vraag naar gasturbines voor datacenters als de twee sterkste drijvende krachten achter de huidige onzekerheid, wat aangeeft dat de kosten van energietechnologie moeilijk los te koppelen zijn van de mondiale veiligheidssituatie en de investeringscyclus in digitale infrastructuur.

Grenzen van modellering en voorspelling. Zelfs wanneer marktdata en opensourcehulpmiddelen worden gebruikt, blijven voorspellingen van technologische kosten blootstaan aan snelle veranderingen in de toeleveringsketen, het beleid en de vraagzijde. Het rapport verkleint dit risico via meerdere rondes van stakeholderconsultatie, maar de onzekerheid zelf kan niet worden weggenomen.

Impliciete beperkingen van systeemondersteunende infrastructuur. Het rapport plaatst energieopslag, transmissie, waterkracht en waterstof in hetzelfde kostenkader, wat op zich al aangeeft dat de snelheid waarmee het aandeel hernieuwbare energie toeneemt, uiteindelijk afhangt van de vraag of deze ondersteunende schakels gelijktijdig kunnen worden uitgebouwd, en niet van de kostencurve van één enkele opwektechnologie.

Future Outlook | Het energielandschap in de komende 5 tot 20 jaar

Vanuit het perspectief van de komende 5 tot 20 jaar biedt GenCost 2025–26 een aantal aanknopingspunten met wereldwijde relevantie.

Ten eerste: energieopslag wordt een structurele kracht in de elektriciteitsmarkt. Het rapport laat zien dat dalende batterijkosten en capaciteitsuitbreiding de markt al beginnen te hervormen, concurreren met gasgestookte piekcentrales en de prijzen tijdens de avondpiek drukken. Als deze trend doorzet, zal energieopslag niet langer slechts een aanvulling op hernieuwbare energie zijn, maar een onafhankelijke variabele worden die de prijsvorming op de elektriciteitsmarkt bepaalt.

Ten tweede: de centrale rol van zonne-PV en onshore wind wordt in het scenario met lage kosten verder bevestigd. Een aandeel van 93% in de elektriciteitsvoorziening tegen 2050 betekent dat de focus van de planning van toekomstige elektriciteitssystemen verschuift van 'welke nieuwe opwekkingsbron moet worden toegevoegd?' naar 'hoe kan een hoog aandeel volatiele opwekkingsbronnen worden geïntegreerd?'.

Ten derde: het zwaartepunt van elektriciteitskosten verschuift van operationele kosten naar kapitaalkosten. Naarmate bestaande activa worden uitgefaseerd, zullen elektriciteitsprijzen sterker de investeringsbehoefte voor nieuwe opwekking, opslag en transmissie weerspiegelen. Dit stelt nieuwe eisen aan het ontwerp van elektriciteitsmarkten, langetermijnstroomafnameovereenkomsten en capaciteitsmechanismen.

Ten vierde: de concurrentieverhoudingen tussen technologieën zullen sterker door mondiale toeleveringsketens worden beïnvloed. De vraag van Amerikaanse datacenters naar gasturbines werkt al via de apparatuurprijzen door in de technologische kostenramingen voor Australië. Dit toont aan dat de energieconcurrentie van de toekomst zich niet alleen afspeelt tussen opwektechnologieën, maar ook tussen rekenkrachtinfrastructuur, productiecapaciteit van de maakindustrie en de levering van kritieke apparatuur.

Ten vijfde: een systematische vergelijking van de kosten van CO₂-reductie wordt de kern van het beleid. De conclusie van het rapport over nieuw te bouwen centrales op zwarte steenkool wijst erop dat een vergelijking van de elektriciteitskosten per kWh van één enkele technologie onvoldoende is om netto-nulbeslissingen te onderbouwen; beleidsmakers moeten de systeembrede kosten van CO₂-reductie als maatstaf nemen.Voor de energiesector ligt de waarde van GenCost 2025–26 erin dat het een evaluatiekader biedt dat hernieuwbare energie, energieopslag, gas, waterstof en transmissie in hetzelfde coördinatenstelsel plaatst. Binnen dit kader is de combinatie van hernieuwbare energie en opslag niet alleen een pad naar emissiereductie, maar ook een kostenbuffer voor het opvangen van wereldwijde energieschokken.

---

Bron: CSIRO, GenCost 2025–26: Renewables and storage a source of stability amid global uncertainty, persbericht van 15 juli 2026. Originele link: https://www.csiro.au/en/news/All/News/2026/July/GenCost-2025-26

Trefwoorden: hernieuwbare energie, energietransitie, energieopslag, batterijsystemen, zonne-energie, windenergie, modernisering van het elektriciteitsnet, energie-investeringen, decarbonisatie, klimaatbeleid