Terwijl de Amerikaanse schone-energie zich uitbreidt, staat ze ook onder druk: hoe beleidsonzekerheid investeringen in schone elektriciteit hertekent

Inleiding

De Amerikaanse sector voor schone energie bevindt zich momenteel in een sterk tegenstrijdige fase: aan de ene kant versnellen projecten voor zonne-energie, windenergie en batterijopslag hun start, terwijl ontwikkelaars proberen financiering en bouwtiming veilig te stellen voordat de federale fiscale stimuleringsmaatregelen verder worden aangescherpt; aan de andere kant zorgen projectannuleringen, een afkoeling van de maakindustrie en oplopende beleidsonzekerheid ervoor dat de duurzaamheid van de uitbreiding van schone energie onder druk komt te staan. Het nieuwste rapport van E2, *Clean Economy Works*, laat zien dat in het eerste kwartaal van 2026 54 grootschalige projecten voor hernieuwbare energie werden toegevoegd, met een geplande investering van meer dan 18 miljard dollar; maar in dezelfde periode werden ook 38 projecten geannuleerd. Voor het Amerikaanse energiesysteem is dit niet alleen een investeringsschommeling, maar ook een signaal van een gelijktijdige herstructurering van de elektriciteitsmix, de netcapaciteit en het beleidskader.

Sectorachtergrond

De afgelopen jaren is de onderliggende logica van de groei van schone energie in de VS niet veranderd: de vraag naar elektriciteit blijft stijgen, de bouw van traditionele energiebronnen duurt lang, en zonne-energie, windenergie en opslag blijven de snelst inzetbare grootschalige bronnen van extra elektriciteit. Volgens gegevens van E2 zullen de nieuwe projecten in het eerste kwartaal van 2026 samen meer dan 12 gigawatt aan opwek- en opslagcapaciteit opleveren, voldoende om ongeveer 2 miljoen huishoudens van stroom te voorzien. Tegelijkertijd is ook de schaal van projectannuleringen aanzienlijk: de 38 geannuleerde projecten hadden samen bijna 8 gigawatt extra capaciteit kunnen toevoegen.

Deze ontwikkeling vindt plaats in een typisch beleidsomslagmoment. Nu de federale regels voor fiscale stimulansen voor schone energie worden aangescherpt, proberen ontwikkelaars projecten door te zetten voordat de “regels moeilijker te halen worden”. Dit laat zien dat clean energy-investeringen niet enkel door technologische vooruitgang worden gedreven, maar meestal worden bepaald door een combinatie van beleidsbeschikbaarheid, kapitaalkosten, netaansluitingsvoorwaarden en marktprijzen.

In een bredere energy transition-context zijn de veranderingen in de VS niet op zichzelf staand. Het Internationaal Energie Agentschap (IEA) wijst er al lange tijd op dat het wereldwijde elektriciteitssysteem zich in een fase bevindt waarin een groter aandeel hernieuwbare energie samengaat met onvoldoende netinvesteringen en een tekort aan flexibiliteitsbronnen. De Amerikaanse casus is slechts een afspiegeling van deze mondiale trend: hoe sneller de uitbreiding van renewable energy, hoe sterker de afhankelijkheid van grid modernization, transmission upgrade en energy storage.

Huidige ontwikkelingen

Het meest opvallende aan het E2-rapport is niet één enkel cijfer, maar de onderliggende differentiatie.

Ten eerste blijft de ontwikkelingskant actief. In het eerste kwartaal van 2026 concentreerden de 54 nieuwe projecten zich op utility-scale solar power, wind energy en battery systems, met een investeringswaarde van meer dan 18 miljard dollar. Vergeleken met heel 2025 is het aantal nieuwe projecten in dit kwartaal bijna verdubbeld, wat erop wijst dat bedrijven nog steeds actief proberen om vóór het sluiten van het beleidsvenster projectgoedkeuring, financiering en bouwstart rond te krijgen.

CONTEXT_AFTER: Ten tweede neemt ook het aantal annuleringen gelijktijdig toe.Ten tweede nemen ook de annuleringen gelijktijdig toe. In dezelfde periode werden 38 projecten geannuleerd, bijna de helft van het totale aantal annuleringen in heel 2025. Geannuleerde projecten zullen naar verwachting bijna 13 miljard dollar aan lokale investeringen doen verdwijnen en ongeveer 33.000 bouwbanen beïnvloeden. Dit laat zien dat de impact van beleidswijzigingen niet beperkt blijft tot een “afname van nieuwe projecten”, maar zich direct uit in het verbreken van de kapitaal- en werkgelegenheidsketen.

Ten derde zijn de veranderingen aan de productiekant structureler van aard. E2 registreerde in het eerste kwartaal 7 geannuleerde, gesloten of ingekrompen productieprojecten, goed voor ongeveer 1,35 miljard dollar aan investeringen en 8.100 banen; in dezelfde periode kwamen er slechts 12 grote productieprojecten bij, met een totaal van ongeveer 758 miljoen dollar. Vergeleken met de piek van meer dan 60 nieuwe fabrieksprojecten per kwartaal in 2023 en 2024 is deze vertraging zeer duidelijk.

Het is opmerkelijk dat de nieuw aangekondigde productieprojecten bijna volledig geconcentreerd zijn in de sectoren netapparatuur, transmissietechnologie en energieopslag, terwijl de geannuleerde projecten zich vooral richten op EV’s, zonne-energie, windenergie en waterstof. Dit wijst erop dat kapitaal zich opnieuw aan het herschikken is: onderdelen die dichter bij de knelpunten van het elektriciteitssysteem liggen en waarschijnlijk stabiele vraag zullen hebben, krijgen voorrang bij investeringen.

Invloed op het energiesysteem

De kernvraag voor het Amerikaanse energiesysteem is niet langer “of er meer schone energie moet komen”, maar “hoe schone energie stabiel, financierbaar en netklaar in het systeem kan worden opgenomen”.

1. De structuur van de elektriciteitsvoorziening wordt herschikt

Nu AI-datacenters, industriële activiteit en de elektrificatie van transport de vraag opdrijven, wordt extra elektriciteitsaanbod urgenter. E2 stelt dat solar power, wind energy en energy storage nog steeds behoren tot de snelste en goedkoopste combinaties van nieuwe energiebronnen. Dat betekent dat, zolang de elektriciteitsvraag blijft stijgen, schone energie de belangrijkste bron van nieuwe capaciteit zal blijven.

Maar het probleem is dat extra capaciteit niet automatisch betekent dat het systeem die ook kan benutten. Als de transmissiecapaciteit onvoldoende is, de netaansluitingsprocedures achterlopen of opslagvoorzieningen ontbreken, zullen nieuwe projecten mogelijk niet de verwachte elektriciteitsproductie leveren. Met andere woorden: de sleutel van de veranderingen in het energiesysteem verschuift van “technologie aan de opwekkingskant” naar “samenhang tussen opwekking, transmissie, distributie en opslag”.

2. Netstabiliteit wordt het centrale knelpunt

Volgens E2 zijn productieprojecten voor het elektriciteitsnet en transmissie stabieler dan andere productie-onderdelen voor schone energie, met actieve investeringen van meer dan 6,4 miljard dollar en sinds 2022 slechts 1 geregistreerd geannuleerd project. Dit verschil laat zien dat de markt grid modernization al ziet als een investeringsrichting met meer zekerheid dan afzonderlijke opwekkingstechnologieën.

Voor het elektriciteitssysteem is dat logisch. Hoe groter het aandeel hernieuwbare energie, hoe meer flexibiliteit het systeem nodig heeft, waaronder opslag, optimalisatie van dispatch, dynamische transmissie en slimme netten. Met andere woorden: de “knelpuntsector” van de energietransitie verschuift van productieapparatuur naar netinfrastructuur.

3. Kapitaal geeft de voorkeur aan projecten met een korte looptijd en laag risicoBij toenemende beleidsonzekerheid vloeit kapitaal doorgaans eerst naar projecten die sneller gerealiseerd kunnen worden en minder risico’s kennen. Het E2-rapport laat zien dat nieuwe productieprojecten zich vooral concentreren in netwerken, transmissie en opslag, terwijl annuleringen van productie voor zonne-energie, windenergie, EV’s en waterstof duidelijker zijn. Dit weerspiegelt dat kapitaal verschuift van het “najagen van verhalen” naar het “najagen van leverbaarheid”.

Voor investeringsinstellingen en ESG-fondsen betekent dit dat de logica van energy investment verandert: waarderingen kijken niet langer alleen naar geïnstalleerde capaciteit en technologische verhalen, maar hechten meer waarde aan de netaansluitingsvoorwaarden van projecten, de mate van beleidsverankering, de volwassenheid van de toeleveringsketen en de zichtbaarheid van kasstromen.

4. Doelstellingen voor emissiereductie blijven ondersteund, maar het pad ernaartoe wordt complexer

De investeringen in schone energie in de VS zijn niet tot stilstand gekomen, maar de manier waarop ze worden gerealiseerd verandert. Als vergunningsprocedures, belastingprikkels en financieringsregels instabiel blijven, zal het emissiereductietraject sterker afhankelijk worden van een klein aantal ontwikkelaars met sterke kapitaalcapaciteit en van regio’s met een sterkere toegang tot het elektriciteitsnet. Dit leidt tot twee uitkomsten: ten eerste neemt de projectconcentratie toe, en ten tweede wordt de snelheid van de energietransitie tussen regio’s ongelijker.

Uitdagingen

1. Onvoldoende opslag en druk op de systeemsflexibiliteit

Opslag is een cruciale regelbron in systemen met een hoog aandeel hernieuwbare energie, maar ook de productie en uitrol van opslag zelf worden geconfronteerd met beleids-, grondstoffen- en financieringsproblemen. Volgens E2 liggen de percentages annuleringen of inperkingen bij batterij- en opslagproductie relatief hoog, wat aangeeft dat de industrialisering van dit segment niet zo soepel verloopt als aan de opwekkingszijde. Als de levering van battery systems instabiel is, komt de regelbaarheid van schone elektriciteit onder druk te staan.

2. Beperkingen van het transmissienet

Veel projecten kunnen, zelfs als ze ontwikkelingsvergunningen hebben verkregen, vertraging oplopen door onvoldoende transmissiecapaciteit. Het Amerikaanse elektriciteitsnet is historisch ontworpen rond gecentraliseerde fossiele energie en moet nu meer gedistribueerde, sterk fluctuerende renewable energy verwerken. Zonder gelijktijdige modernisering van de transmission infrastructure wordt de systeemwaarde van nieuwe projecten verminderd.

3. Druk op projectfinanciering

Veranderingen in federale stimuleringsregels hebben directe gevolgen voor de kapitaalstructuur van projecten. Zodra drempels voor belastingkredieten, nalevingsvereisten en bouwtermijnen veranderen, stijgen de financieringskosten snel. Voor schone-energieprojecten die sterk afhankelijk zijn van beleidsvoorspelbaarheid, kan deze onzekerheid zelfs dodelijker zijn dan technisch risico.

4. Beperkingen door grondstoffen en toeleveringsketen

Batterijen, omvormers, transformatoren en transmissieapparatuur worden allemaal in verschillende mate geconfronteerd met druk op de toeleveringsketen. Zelfs als de marktvraag sterk blijft, zullen projecten nog steeds vertraging oplopen als de levertijden van kritieke apparatuur langer worden. De vertraging in de productiezijde zal op zijn beurt de afhankelijkheid van buitenlandse toeleveringsketens vergroten.

5. Ongelijke volwassenheid van technologie en commercialiseringstempo

Zonne-energie, windenergie en opslag zijn al commercieel volwassen, terwijl green hydrogen en vergelijkbare technologieën zich nog in een fase bevinden waarin infrastructuur en eindvraag nog niet zijn gevormd. Wanneer beleidssteun instabiel is, trekt kapitaal zich vaak terug uit sectoren met een onvoldoende technologische volwassenheid en een onduidelijk commercieel pad.## Vooruitzichten

In de komende 5 tot 20 jaar zal het Amerikaanse landschap voor schone energie zich waarschijnlijk niet lineair ontwikkelen, maar eerder worden gekenmerkt door vier parallelle hoofdlijnen: “stijgende vraag naar elektriciteit, versnelling van netwerkinvesteringen, herstructurering van de maakindustrie en schommelingen in beleidscycli”.

Ten eerste zal nieuwe elektriciteitsopwekking nog steeds de voorkeur geven aan hernieuwbare energie

Zolang de vraag naar elektriciteit blijft groeien, zullen zonne-energie, windenergie en opslag nog steeds een belangrijk onderdeel vormen van de nieuwe elektriciteitsbronnen. De reden is eenvoudig: ze zijn snel te bouwen, de kapitaaluitgaven per eenheid capaciteit zijn beheersbaar en ze kunnen gemakkelijker binnen korte tijd aan de extra vraag voldoen.

Ten tweede zullen het elektriciteitsnet en opslag het echte investeringscentrum worden

De concurrentie van de toekomst gaat niet alleen over de opwekkingszijde, maar ook over het vermogen tot grid modernisation. Wie sneller transmissieroutes kan aanleggen, de flexibiliteit van de dispatch kan verbeteren en opslagsystemen kan uitrollen, kan de systeemwaarde van schone energie effectiever ontsluiten.

Ten derde zullen investeringen in de maakindustrie voorzichtiger en meer geconcentreerd worden

De maakindustrie voor schone energie zal niet verdwijnen, maar investeringen zullen zich meer concentreren op schakels met meer zekerheid, zoals netapparatuur, transformatoren, opslagmaterialen en belangrijke elektronische apparatuur. Daarentegen kunnen EV’s, waterstofenergie en sommige vroege technologieën een langere financieringsselectieperiode doormaken.

Ten vierde zal beleidsstabiliteit de snelheid van de transitie bepalen

Voor kapitaal is beleid niet alleen een stimulans, maar ook een instrument voor risicoprijsvorming. In de komende jaren zal de bovengrens van de groei van schone energie in de VS in hoge mate afhangen van belastingbeleid, hervormingen van de elektriciteitsmarkt, regels voor netaansluiting en de mate van afstemming tussen federaal en staatsbeleid. Met andere woorden: policy stability is op zichzelf al een vorm van infrastructuur.

Ten vijfde zal het mondiale energielandschap zich blijven rond het elektriciteitssysteem organiseren

Of het nu de VS, Europa of Azië is, de kern van de energieconcurrentie verschuift van “wie de meeste fossiele brandstoffen bezit” naar “wie het sterkste schone elektriciteitssysteem heeft”. Binnen dit kader zullen netwerken, opslag, productiecapaciteit en beleidscoördinatie bepalen hoe veilig de energievoorziening van economieën op de lange termijn is en hoe competitief hun industrieën zijn.

Slot

De nieuwste gegevens van E2 laten zien dat schone energie in de VS niet in één richting uitbreidt, maar opnieuw een balans zoekt tussen beleid, kapitaal en systeembeperkingen. Ontwikkelaars blijven projecten najagen en de marktvraag blijft bestaan, maar de vertraging in de maakindustrie, de toename van geannuleerde projecten en de toenemende beperkingen van het net betekenen dat deze ronde van groei van schone energie sterker zal afhangen van systeemvoorwaarden dan van de technologie zelf.

Voor de energiesector is de echte vraag niet langer of schone energie zal blijven groeien, maar met welke snelheid, onder welke regels en via welke infrastructuur zij het elektriciteitssysteem zal betreden. Dat zal de kwaliteit van de Amerikaanse energietransitie in het komende decennium bepalen, en niet alleen de snelheid ervan.